Таяуда Мәскеудегі Пресненский аудандық соты үш азаматтың, дәлірек айтқанда, үш көрерменнің шағымы бойынша «ТНТ» телеарнасындағы «Дом-2» бағдарламасының күндізгі көрсетілімдеріне шектеу қойды. Осылайша көптеген ата-аналардың, дін қайраткерлерінің, тіпті бірқатар Ресей министрлері мен депутаттарының наразылығын туғызған бағдарлама түнгі 23.00-ден таңғы 4.00-ге дейін ғана көрсетілетін болды. Ал Қазақстанда әлі күнге дейін прайм-тайм уақытында көрсетіліп жатқан бағдарламаның бір-екі жыл бұрынғы нұсқасын уақыт жағынан шектеп жатқан ешкім жоқ. Сірә, жастарға ғайбат сөйлеу, зинақорлық, арамдық жасау, адамға қол көтеру сияқты теріс әдеттерді үндейтін бағдарламаға біздің елде тұсау жоқ сияқты...
«Дом-2»-де эротиканың белгілері бар
Кезінде орыс православие шіркеуінен бастап жалпы қоғамның ашу-ызасын туғызған бағдарламаның шектеуге душар болуына көптеген себептер бар. «Коммерсант» газетіне сұхбат берген Мәскеу қалалық соты баспасөз қызметінің жетекшісі Анна Усачева сот процесі кезінде «Дом-2» бағдарламасына медиапсихологиялық сараптама мен әлеуметтік-психологиялық сараптаманың тағайындалғанын хабарлады. Бұл тұста бірінші сараптама аталған бағдарламада эротика белгілерінің барын айғақтаса, екінші сараптама шоу-бағдарламаның эротикалық сипатта болуымен қатар, дөрекілік, былапыт сөздер мен зорлық-зомбылық әрекеттерінің барын көрсеткен. Осыған сәйкес сот шағымданушылардың арызын орынды деп тауып отыр. Естеріңізге сала кетсек, 2008 жылдың қаңтар айында Самара облысы Верхнее Санчелеева ауылының тұрғыны Сергей Давыдов, Екатеринбург қаласының тұрғыны Надежда Храмова және Мәскеу түбіндегі Балахиша ауылының тұрғыны Елена Стрекалова «ТНТ» телеарнасында бірнеше жылдан бері көрсетіліп келе жатқан «Дом-2» бағдарламасы олардың басын ауыртумен қатар, балалардың сана-сезімі мен тәрбиесіне теріс әсер ететінін көрсеткен. Сондықтан шағымданушылар реалити-шоудың күндіз, яғни балалар көре алатын уақытта көрсетілуін шектеуді сұраған. Сот Ресейдің «БАҚ туралы» заңының 37-бабына сәйкес, яғни эротикалық басылымдарды шектеуге қатысты бапты ескере отырып, «Дом-2»-нің көрсетілімін түнге ығыстырды.
Рейтингті қуған «ТНТ» телеарнасының басшылығы бұл істің артында «үшінші адамдардың» тұрғандығын мәлімдеп, сот шешімін қайта дауламақ. Ең қызығы, «үшінші адамдар» ретінде олар Ресейдің саяси элита өкілдерін меңзейді. Мәселен, кезінде Ресейдің Ішкі істер министрі Рашид Нұрғалиев «Дом-2» бағдарламасын «қылмыстық сипатта» деп атаған еді. Ал Ресейдің білім министрі Андрей Фурсенко: «Дом-2» - топас бағдарлама» деп мәлімдеген. Бұл бағдарламаға қарсы сын айтқандардың қатарында «Единая Россия», «КПРФ» партиялары, Федерация кеңесі, Мәскеу үкіметі мен аймақтық заң шығарушы мәслихаттар да болған еді. Орыс православие шіркеуі бұл бағдарламаны түп тамырымен жауып тастауды ұсынды. Ал бірқатар қоғамдық ұйымдар телебағдарламада айтылатын әрбір былапыт сөз бен дөрекілік үшін телеарнаға айыппұл салып отыру қажеттігін жеткізді.
Бүгінде Ресейдің саяси элитасы да, қоғам да, сотқа шағымданушылар да өзіндік «кіші жеңісті» тойлап жатқан сияқты. Десе де, телеарнаны сотқа берген көрермен Сергей Давыдов: «Мен сот шешіміне толық қанағаттандым деп айта алмаймын. Бұл анайы бағдарлама экраннан біржолата жоғалғанда ғана толық қанағаттанамын» - деп мәлімдеді. Яғни Ресей телеарналарынан біртіндеп ығыстырылып жатқан «Дом-2» бағдарламасының болашағы бұлыңғыр. Бірақ Ресейдің қалған-құтқан бағдарламалары Қазақстанға мұраға қала бере ме?!
Ресейден қуылған бағдарлама Қазақстаннан пана таба ма?
Бүгінде «Дом-2» бағдарламасы Қазақстанның республикалық телеарналарында жұмыс күндері сағат 21.10-да көрсетілсе, демалыс күндері сағат 17.00-де эфирге шығады. Негізі, еліміздің телеарналарында Ресейдің қалған-құтқан бағдарламалары мен сериалдары жетіп-артылады. Бірақ қазақтың ұлттық және діни ұстанымдарына кереғар бағдарламаның бірден-бірі - «Дом-2» реалити-шоуы емес пе?! Үлкенді сыйламау, қызбаланы ұрып-соғу, ерлер мен қыздар арасындағы төбелестер, ғайбат сөйлеу, өсек айту, біреуге арамдық ойлау, жалаңаштанып жүру - бұл бағдарлама үшін қалыпты жағдай. Ең сорақысы, өз теңдерін табу үшін реалити-шоуға қызтекелер мен трансвистеттер де қатысқан көрінеді. Ал мұндай ауыр күнәні әлемдік діндердің ешбірі де ақтамайды. Отандық дінтанушылар Ислам дінінде зинақорлықтың ең ауыр күнәға жататынын айтады. Ал бұл бағдарламада қыздар мен жігіттер неке қимай-ақ «VIP-домик» деп аталатын оңаша үйлерде жұп жарыстырғандай болып, біраз уақыт бірге тұрады. Біраздан кейін жұптары ажырап, жаңадан келген қыз-жігіттерге көз салып, оңаша үйлерде өзге адамдармен бірге өмір сүре береді. Бұл барып тұрған жезөкшелік пен зинақорлық емес пе?! Бұл орайда Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының өкілдері де эротикалық сипаттағы бағдарламаға наразылық танытып, оған Ресейдегідей шектеу қажеттігін жеткізді.
Оңғар Өмірбек, ҚМДБ-ның баспасөз хатшысы:
- Отандық БАҚ-тарда Ресейдің, Батыстың әдептен жұрдай, отбасы, бала-шағамен бірге отырып көруге ұялатындай әдепсіз, эротикалық, рухани таяз, азып-тозған хабарлардың көбейіп кетуіне біз өте ренжіп, алаңдап отырмыз. Мұның зардабы біздің қоғамымыз бен балаларымыздың тәрбиесінен көрініп жатыр. Біз Қазақстанды мұсылман елі деп білеміз. Халқымыздың 67 пайызы қазақ болса, қалған 26 ұлыс мұсылмандар санатында, яғни олар да қазақтың ішінде. Бұлардың бәрінің басын қоссақ, Қазақстандағы мұсылмандар саны 77-78 пайызды құрайды. Ал осындай елде бұқаралық ақпарат құралдары арқылы «Дом-2» сияқты Ресейдің өзінде түн ортасында, яғни жұрт ұйықтап жатқан уақытта көрсетіліп жүрген бағдарламаның бізде күндіз көрсетілуі - қылмысқа тең. Керек болса, мұндай әдепсіз, эротикалық бағдарламаларды көрсететін телеарналарды жауып тастау керек шығар.
Қазақстан 2011 жылы Ислам конференциясы ұйымына төрағалық етпек. Мұндай эротикалық бағдарламалар көрсетілетін телеарналарымызбен біз қай бетімізбен бұл ұйымға төрағалық етеміз?!
Бұл ұйымға мұндай жағдайда төрағалық етуге қандай моральдық құқымыз бар?! Адамгершіліктен жұрдай бағдарламаларды біздің құзырлы орындар қалайша көрмей отыр?! Ел боламыз десек, елімізді рухани тұрғыдан байытуымыз керек. Елбасы бізді дамыған 50 елдің қатарына қосамыз деп мақсат қойып отыр. Ал оған қол жеткізу үшін тек қана экономикаға емес, руханиятқа да арқа сүйеу керек. Бізді дамыған елдер қатарына жетелейтін - рухани бай адамдар. Ал елімізде жасалып жатқан қылмыстардың барлығы да азып-тозудың, телеарналардан рухани азғындаған бағдарламалар мен фильмдердің көрсетілуінен болып отыр. Біз телеарналарға «адам бол» деп ислами уағыз айтпай-ақ қояйық, олар шошитын болар... Бірақ неге олар адамгершілікке, тазалыққа, ізгілікке шақыратын бағдарламаларды көбейтпейді?! Елімізде біреулердің қаңсығының бізге таңсық болып жатқаны жүрегімізге батады. Осыған орай прокуратура органдары, Ақпарат министрлігі мүмкіндігінше мұндай бағдарламаларды қадағалап, тексеріп, оларға тыйым салуға тиіс.
Ескендір Сергебаев, «НТК» телеарнасы жаңалықтар бөлімінің бас редакторы:
- Біз бұл бағдарламаны берілген күйі көрсетпейміз. Оның үстіне біздің ділімізге келмейді-ау дейтіндей материалдар болса, біз оларды алып тастаймыз. Тексеруден өткеннен кейін ғана оны эфирге жібереміз. Біз Ресейде солай жасады екен деп олардың артынан қайталауға міндетті емеспіз ғой. «Дом-2»-нің де жақсы жақтары бар. Қатысушылардың барлығы ұжымдасып жұмыс істеп, үй салып жатыр. Оның несі жаман? Бұл бағдарлама қанша жылдан бері көрсетіліп келе жатыр, рейтингі де бар.
- Яғни, бұл бағдарлама бізде күндіз көрсетіле береді ғой...
- Оның көрсетілу-көрсетілмеуін бір Құдай біледі.
- «Дом-2»-ні қанша қадағаласаңыздар да, былапыт сөздер көп кетіп жатады, оның үстіне ара-арасында бір-біріне жабысып қызтекелер мен лесбиянкалар төбе көрсетіп қояды. Оларды алып тастай алмайсыздар ғой, ал олар неше түрлі ұятсыз әңгімелер айтады...
- Қазақстанда қызтекелер жоқ емес қой. Елімізде де олар бар. Оларды әлем мойындаған: қызтекелерді «азшылық» дейді. Олардың өзіндік құқықтары да бар. Қазақстан да - бүкіл дүниежүзінің ажырамас бөлігі ғой. Біз оларды анайы түрде, жыныстық қатынастарын көрсетіп, не болмаса оны уағыздап жатқан жоқпыз ғой. Сізге айтып жатырмын ғой, мұны бізде тазалайды.